دانستنی‌های خودرو

 دینام چیست؟ طرز کار دینام ماشین و علائم خرابی دینام

اگر با قطعه مهمی به نام دینام و کاربرد آن در ماشین خود آشنا نیستید و نیز نمی دانید چه علائمی در خودروی شما از خرابی این قطعه خبر می دهند و از همه مهم تر، علت خرابی دینام و کم و زیاد شدن نور چراغ ماشین شما چیست این مقاله آموزشی را برای شما مناسب است! پس در ادامه با فروشگاه اینترنتی لوازم یدکی خودرو ماشین نو همراه باشید.

دینام چیست؟

دینام (Alternator) یا ژنراتور، تولیدکننده برق است که وظیفه شارژ باتری خودرو را برعهده دارد و در صورت خرابی دینام خودرو باتری ماشین در مدت کوتاهی تخلیه خواهد شد.

در واقع وظیفه باطری تنها تهیه برق در هنگام استارت زدن یا روشن نبودن ماشین شماست و برق رسانی به نقاط مختلف قطعات برقی ماشین در حین روشن بودن، توسط دینام انجام می شود.

از آنجائیکه دینام (قطعه ای استوانه ای با بدنه آلومینیومی و معمولا در  کنار موتور زیر پمپ هیدرولیک) توسط یک تسمه شیاری در مدار چرخش موتور قرار می گیرد، همواره باید این تسمه در فواصل منظم بازدید شود تا از اره شدن آن به طور ناگهانی و در نتیجه خالی شدن شارژ باطری جلوگیری کرد.

دینام خودرو چیست

علت جایگزینی دینامهای جریان مستقیم با آلترناتور

یکی از معایب دینامهای جریان مستقیم این است که این دینام ها در دورهای پائین موتور، قادر به شارژ باطری نمی باشند.  امروزه  مصرف  کننده های برقی در خودرو زیاد شده است؛ ترافیک شهرها باعث می شود که موتور یک اتومبیل مدتها در جا کار کند و در این حالت دور دینام پایین است با این شرایط دینام جریان مستقیم  نمی تواند  جوابگوی شارژ باطری باشد.

در نتیجه دینامهای جریان مستقیم  از رده  خارج شده  و از دینامهای آلترناتور استفاده  می شود اساس کار دینامهای آلترناتور مانند دینامهای جریان مستقیم است.

بیشتر بخوانید :  میل تعادل چیست، اجزا، عملکرد و علل خرابی میل موجگیر

در دینامهای آلترناتور نیز بر اثر قطع خطوط قوای مغناطیسی جریان القائی بوجود می آید ولی با این تفاوت که در دینامهای جریان مستقیم، آهن رباها به بدنه  دینام پیچ و ثابت شده بود و سیم پیچهای تولید جریان داخل حوزه مغناطیسی حرکت می کردند در حالیکه در دینامهای آلترناتور آهن ربا دوار است و سیم پیچهای تولید جریان ثابت می باشند آهن ربای دوار را روتور و سیم پیچ ثابت را استاتور می گویند

اجزای دینام و قطعات و ساختار آن

قطعات دینام شامل اجزای مهمی است که هر کدام از آنها در طرز کار آن تاثیر زیادی دارند. برای آشنایی با نحوه کار دینام ماشین ابتدا باید اجزای آن را بشناسید.

  1. -مجموعه ای ثابت از سیم پیچ که آن را استاتور می نامند
  2. -یک سیم پیچ الکتریکی متحرک که آن را روتور می نامند
  3. -آفتامات (رگلاتور)
  4. -یک سو کننده ولتاژ (دیود)
  5. -تعدادی جاروبک جهت حفظ نمودن ارتباط الکتریکی با موتور

موارد بیان شده در بالا همگی در یک پوشش آلومینومی مستقر گردیده اند. البته  قرقره از این قاعده مستثنا است.

استاتور

استاتور یا بالشتک یکی از قطعات اصلی دینام خودرو است که از هسته و سیم پیچ تشکیل شده است. هسته استاتور دارای چندین لایه می باشد که از حلقه های شیار دار نازک آهنی همراه با عایق مخصوص ساخته شده است.

معمولا تعدادی از حلقه های آهنی مخصوص استاتور که دارای لایه بسیار نازکی از عایق مخصوص هستند به وسیله پرچ یا خار مخصوص روی هم سوار شده و هسته اصلی استاتور یا بالشتک دینام را تشکیل می دهند.

استاتور دینام دارای سیم پیچی مرکب است که متشکل از چندین دسته یا حلقه سیم پیچ می باشد که لابلای شیارهای مخصوص هسته استاتور قرار می گیرند. تعداد دسته های سیم پیچ، قطر و نوع سیم و تعداد دور سیم پیچی در هر دسته یا حلقه از سیم پیچی استاتور در دینامهای مختلف بسیار متفاوت و تعیین کننده است. دسته های سیم پیچ معمولا در سه یا چهار نقطه به هم متصل می شوند که به آن سربندی می گویند.

استاتور ماشین

استاتور در محیط خارجی دینام قرار می گیرد و با چرخش روتور در مرکز استاتور، عبور خطوط مغناطیسی آرمیچر از بین سیم پیچ های استاتور باعث به حرکت در آمدن الکترون در سیم پیچ ها و اختلاف پتانسیل الکتریکی بین نقاط اتصال سیم پیچها که خروجی استاتور هستند می شود. جریان الکتریکی تولید شده در استاتور که به شکل اختلاف فاز بین اتصالات خروجی استاتور وجود دارد متناوب است که فرکانس آن به دور آرمیچر بستگی دارد.

بیشتر بخوانید :  خودروسازان بزرگ جهان کدامند؟

برای شارژ باطری اتومبیل و مصرف مدارات الکتریکی و الکترونیکی اتومبیل جریان DC یا مستقیم با ولتاژ ثابت مورد نیاز است، از این رو خروجی استاتور وارد بخش یکسو کننده و تثبیت کننده دینام می شود.

آرمیچر (روتور)

آرمیچر یا روتور قطعه مغناطیسی مرکزی دینام است که از یک محور یا شفت اصلی فولادی و پوسته پنجه ای شکل آهنی ساخته شده است و در مرکز استاتور حول محور خود می چرخد.

آرمیچر معمولا دارای یک دسته سیم پیچ است که بطور منظم بدور محور اصلی آرمیچر بر روی یک قالب نازک پلاستیکی یا کائوچویی پیچیده شده است. سیم پیچی آرمیچر معمولا دارای دو سر است که از لای دسته سیم پیچ و پوسته بیرون آمده و به حلقه های مسی که کلکتور نام دارد متصل می شود.

آرمیچر

 دور سیم پیچ آرمیچر را هسته ای آهنی دو یا چند تکه فرا گرفته که به شکل قطعات V شکل در کنار هم قرار گرفته اند. وظیفه آرمیچر تولید نیروی مغناطیسی دینام است. نیروی مغناطیسی آرمیچر بوسیله حرکت جریان الکتریکی باطری اتومبیل در سیم پیچ آرمیچر تولید می شود،

چرخش آرمیچر باعث عبور خطوط مغناطیسی آرمیچر در سیم پیچ های استاتور یا همان بالشتک دینام شده و جریان الکتریکی را در سیم پیچ های بالشتک به حرکت در می آورد.

بنابر این می توان گفت توان الکتریکی تولید شده در استاتور تا حد زیادی به مقدار نیروی مغناطیسی آرمیچر وابسته است، به همین خاطر یک رگلاتور الکتریکی که به آن آفتامات نیز میگویند دائما جریان الکتریکی ورودی آرمیچر را کنترل میکند تا ولتاژ و جریان خروجی استاتور را در حد معینی نگاه دارد.(منبع)

آفتامات دینام (رگلاتور )

رگلاتور در دینام  آفتامات نیز نامیده می شود. وظیفه آن در دینام کنترل جریان الکتریکی ورودی آرمیچر است. از آنجا که مقدار توان الکتریکی تولید شده در استاتور به نیروی مغناطیسی آرمیچر وابسته است، آفتامات با کنترل جریان ورودی آرمیچر بطور مستقیم بر توان خروجی دینام تاثیر می گذارد. به این ترتیب آفتامات دینام همواره بر توان الکتریکی خروجی دینام نظارت دارد.

آفتامات دینام خودرو

واحد یکسوساز (دیود دینام)

واحد یکسوساز دینام که تعمیرکاران به  آن دیود دینام نیز می گویند، یکی از قطعات دینام است. جریان الکتریکی تولید شده در استاتور دینام بصورت چندین فاز متناوب یا AC است که به دلیل تغییر دور موتور، دارای فرکانسی متغییر است.

دیود دینام

جریان خروجی متناوب استاتور وارد دیودهای واحد یکسوساز شده و به جریان DC تبدیل می شود. معمولا از چند پل دیودی برای یکسوسازی جریان استفاده می شود که تعداد دیودهای آن به تعداد خروجی های استاتور بستگی دارد. دیودهای تشکیل دهنده واحد یکسوساز بدلیل عبور دادن جریان بالا حرارت زیادی تولید کرده و به همین خاطر بر روی صفحات خنک کننده آلومینیومی نصب می شوند که به آنها هیت سینک می‌گویند. تعداد دیودهای واحد یکسوساز در اتومبیل های مختلف قدیمی و جدید بسیار متفاوت است که حداقل از یک پل دیودی با چهار دیود تشکیل شده است .

نحوه کار دینام خودرو

دینام خودرو از یک روتور چرخان در میدان مغناطیسی تشکیل می‌شود. دینام عهده‌دار شارژ باتری خودرو است و نیروی لازم برای سایر تجهیزات برقی را نیز فراهم می‌کند.

این قطعه نیروی مورد نیاز برای دوران را توسط تسمه دینام از موتور دریافت می‌کند. از آنجایی که عملکرد دینام به قطعات دیگر وابسته است و خود نیروی سایر قطعات رو تأمین می‌کند خرابی تجهیزاتی مانند موتور و تسمه‌ها علاوه بر دینام بر عملکرد سایر قطعات نیز تاثیر می‌گذارد؛ بنابراین گاهی علت خرابی دینام خودرو را باید در سایر قطعات جستجو کرد.

بیشتر بخوانید :  تسمه دینام چیست و چه زمانی باید آن را تعویض کرد؟

خروجی برق دینام خودرو بین 13 تا 14.5 ولت است و به‌گونه‌ای طراحی شده است که آن را در یک سطح ثابت نگاه دارد. روشن بودن تجهیزات برقی مانند ضبط، برف‌پاک‌کن، گرم‌کن صندلی و شیشه‌ها و کولر موجب می‌شوند تا دینام برای تأمین جریان مورد نیاز آنها بیشتر کار کند. حال اگر دینام ولتاژی بیش‌ازحد نیاز یا کمتر از آن تولید کند چراغ هشداردهنده روشن می‌شود.

 

عوامل و دلایل خرابی دینام ماشین

خرابی یا سوختن آلترناتور از رایج‌ترین مشکلات برقی خودرو می‌باشد. با خراب شدن دینام پس از مدت زمان کوتاهی خودرو از حرکت باز خواهد ایستاد، زیرا ادامه حرکت مستلزم رسیدن برق به قسمت‌های مختلف موتور از جمله شمع‌ها می‌باشد. اکثر خرابی دینام‌ها مربوط به سوختن دیود و یا سیم‌پیچی آرمیچر و یا استاتور است.

با توجه به این که دینام توسط تسمه به مدار چرخش موتور متصل می شود باید به طور منظم مورد بازدید قرار گیرد و در صورت وجود پارگی در تسمه فورا یک تسمه جدید جایگزین آن شود.

همچنین در فصول گرم سال که باعث بالا رفتن درجه حرارت موتور و به مدار آمدن دور فن ثانویه با حداکثر دور می‌گردد و نیز به دلیل روشن بودن مداوم کولر خودرو فشار بیشتری به دینام وارد می شود و احتمال خرابی آن نیز افزایش می یابد.استفاده از کولر خودرو و قرار دادن دور فن کولر در دور حداکثر و ترافیک سنگین شهرها باعث کاهش سرعت خودرو و در نتیجه باعث کاهش دور موتور شده که نتیجه آن پایین آمدن قدرت تولید برق دینام می‌گردد.

وسایل برقی ماشین وقتی با حداکثر ظرفیت خود کار می‌کنند باعث مصرف ذخیره برق باطری می‌گردنند. این کمبود برق را دینام باید جبران نماید. به‌دلیل پایین آمدن دور موتور، دینام دیگر توان مداوم شارژ باطری را نداشته و برق وسایل توسط دینام تامین می‌گردد که باعث فشار مضاعف بر دینام و در نهایت اگر این مدت زمان طولانی باشد باعث سوختن دینام می‌گردد.

اما به طور کلی مهمترین عوامل خرابی دینام خودرو به شرح زیر هستند:

  •     تمام شدن زغال دینام که با تعویض زغال ها مجددا می توان از دینام استفاده کرد.
  •     سوختن سیم پیچ های داخلی دینام که گاهی با تعویض آنها باز هم دینام به کار خواهد افتاد
  •     خرابی آفتامات دینام که وظیفه تنظیم برق دینام را بر عهده دارد و موجب از کار افتادن دینام می شود

علائم خرابی دینام

به یاد داشته باشید که مشکلات خودرو همیشه از ایراداتی کوچک شروع شده و به معضلاتی بزرگ بدل می‌شوند.در ژنراتور هم مانند سایر قطعات یدکی خودرو، با دیدن نشانه ها و علائم خرابی می توان به وجود مشکل در قطعه پی برد. در ادامه به مهم ترین نشانه های خراب شدن دینام ماشین می پردازیم.

چراغ هشدار دینام (چراغ باطری)

چراغ دینام که معمولا در پنل نشانگرهای اتومبیل قرار دارد چراغی است  که شارژ یا عدم شارژ باطری را نشان می دهد به همین خاطر به آن چراغ باطری نیز می‌گویند. این چراغ شبیه یک باتری است و عبارت “ALT” یا “GEN” را نشان می‌دهد که هر دو به معنای دینام است. این چراغ به کامپیوتری متصل است که میزان ولتاژ خروجی از دینام را بررسی می‌کند.

خاموش بودن چراغ دینام به معنی کارکرد صحیح دینام و تولید نیروی الکتریکی و روشن بودن آن به معنی عدم تولید نیروی الکتریکی در دینام می‌باشد.

مشکلات و خرابی های دینام خودرو نیز با روشن شدن یک چراغ کوچک بر روی داشبورد آغاز می‌شود. چراغی شبیه به یک باتری اغلب آن را نادیده می‌گیریم. در واقع تصور بیشتر رانندگان از روشن شدن این چراغ خرابی یا اتمام باتری خودرو است و درنتیجه تعویض آن را به زمان دیگری موکول می‌کنند. حال‌آنکه روشن شدن این چراغ می‌تواند نشان از خرابی دینام خودرو باشد.

چراغ خرابی دینام خودرو

در صورت عدم توجه به چراغ، خرابی دینام خودرو با علائم دیگری ادامه می‌یابد. کم‌نور شدن چراغ‌های جلو، لرزش (کم و زیاد شدن) نور، انتشار بوی سیم سوخته و یا شنیده شدن صداهای ناهنجار همگی از نشانه‌های اشکال در دینام خودرو هستند. در انتها بی‌توجهی به این نشانه‌ها منجر به استارت نخوردن خودرو یا از کار افتادن کامل خودرو می‌شود.

در اغلب دینامها که دارای استاتور با خروجی بیشتر از دو سر می‌باشند از چند دیود برای فرمان به چراغ دینام استفاده می شود. قطب منفی که در اتومبیل به بدنه اتصال دارد بعد از عبور از آرمیچر وارد پل دیودی شده و بوسیله یک یا چند دیود به خروجی چراغ دینام متصل می شود و در حالت ثابت بودن دینام خروجی منفی دارد.

چراغ دینام از سمت دیگر به جریان مثبت خروجی سوییچ اتومبیل متصل می شود، به همین خاطر با باز شدن سوییچ اتومبیل چراغ دینام روشن می شود. پس از استارت و روشن شدن موتور اتومبیل با چرخش آرمیچر و تولید نیروی الکتریکی اختلاف پتانسیل ایجاد شده در دیودها باعث مثبت شدن خروجی چراغ باطری و در نتیجه خاموش شدن آن می گردد.

چراغ های کم نور یا کم و زیاد شدن نور چراغ

از آن جایی که دینام نیازهای برقی خودرو را تأمین می‌کند، وقتی کارایی آن پایین بیاید، دستگاه های برقی هم خوب کار نمی‌کنند. در این صورت ممکن است چراغ های جلو و چراغ های روی داشبورد، کم نور شده و یا به شدت پر نور شوند که این پر نوری نشان از برق رسانی بالا بوده و سبب داغ شدن چراغ خودرو می شود. همچنین کم و زیاد شدن نور چراغ ها نیز از به دلیل نوسان برق خودرو و از نشانه های خرابی دینام می باشد.

 

کم شدن نور چراغ ماشین

خوابیدن باتری

وقتی دینام خوب کار نکند، باتری مجبور است به جای این که به عنوان یک انباره عمل کند، جریان برق بیشتری از دینام بیرون بکشد تا ضعف دینام را جبران کند. در این صورت حتی بهترین باتری هم در نهایت از کار خواهد افتاد.

صدای تلق تلق هنگام چرخاندن سوئیچ علامت خوابیدن باتری است. باتری خودروها برای آن طراحی نشده‌اند که مدتی طولانی از برق‌شان استفاده شود. باتری برای این طراحی شده است تا برق لازم برای استارت زدن را در اختیار خودرو قرار بدهد و بقیه کار را به قسمت های دیگر بسپارد.

اتصالات شل یا قطع شده

جریان برقی که Alternator تولید می‌کند توسط سیم هایی بلند و کوتاه منتقل می‌شود. هر مشکلی در رابطه با سیم ها یا اتصالات پیچ بیاید، می‌تواند جریان برق را کم یا به کلی قطع کند. در این صورت، دینام برق تولید می‌کند ولی برق تولید شده جایی نمی‌رود.

بیشتر بخوانید :  مزایا و معایب انواع چراغ های جلوی خودرو

در صورت وجود مشکل در سیم ها و اتصالات، گاهی اوقات چراغ ها پر نورتر می‌شوند چون دینام برق بیشتری تولید می‌کند تا بر مشکل غلبه کند. در این حالت، بوی سیم داغ شده هم استشمام می‌شود. مشکل دیگری که ممکن است به وجود بیاید. استشمام بوی سیم یا لاستیک سوخته که ناشی اصطکاک فولی و تسمه و درنتیجه داغ شدن تسمه است و در نظر داشته باشید که داغ شدن دینام سبب تولید ولتاژ بالاتر شده کخ منجر به آسیب به سایر قطعات خودرو می‌شود.

سایر نشانه های خرابی

از سایر نشانه ها و علائم خرابی دینام می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • خوردگی، پوسیدگی، شل بودن یا سفت بودن تسمه دینام
  • شنیده شدن صدای جیرجیر که ناشی از تراز نبودن فولی دینام با تسمه یا فرسودگی بوش‌ها و یاتاقان‌ ها است.

روشهای پیشگیری از خرابی دینام

در مورد لوازم یدکی ماشین هم پیشگیری بهتر از درمان است! گرچه هر قطعه طول عمر مفید خود را دارد اما می توان با رعایت برخی نکات ساده از خرابی قطعات جلوگیری کرده و طول عمر مفید آنان را افزایش داد.

برای پیشگیری از خرابی دینام خودرو رعایت نکات زیر توصیه می شود:

  • از باطری‌هایی که دارای ظرفیت بیشتر (آمپرساعت حداقل ۶۵ آمپر) است استفاده گردد.
  • در صورتی‌که مدت زمان توقف طولانی است، با فشار دادان پدال گاز، دور موتور را تا حدود ۲۰۰۰ دور در دقیقه به صورت متناوب بالا ببرید.
  • دور فن کولر را حتی‌الامکان در پایین‌ترین درجه آن قرار دهید.
  • وضعیت شل یا سفت بودن تسمه دینام بایستی مرتبا بازدید گردد.
  • از روشن کردن چراغ‌ها در زمان‌های غیر ضروری خوداری نمایید.

نتیجه گیری

با مطالعه این مطلب مطمئنا با عملکرد دینام در خودرو و همچنین علائم خرابی دینام آشنا شدید و می دانید که وجود دینام که وظیفه اصلی آن برق رسانی به باتری خودرو است تا چه حد ضروری می باشد و همانطور که در بالا به آن اشاره کردیم دینام خودرو به وسیله تسمه به مدار چرخشی موتور خودرو متصل است و بهتر است به طور دوره ای این قسمت از خودرو مورد بازبینی قرار گیرد تا در صورت پارگی یا فرسوده شدن تسمه، تعمیرکار بتواند تسمه جدیدی را جایگزین آن کند. شاید با خودتان بگویید که این یک ایراد جزئی است و با تسمه فرسوده نیز می توان ادامه داد اما باید بگوییم در اشتباه هستید چرا که همین ایراد های سطحی رفته رفته مشکل را بزرگ تر می کنند و به قطعات دیگر نیز آسیب می رسانند، بنابراین بهتر است به موقع به تعویض این قطعات به ظاهر جزئی بپردازید تا تبدیل به مشکلات بیشتر نشوند.
اگر قطعه ای از خودرویتان دچار خرابی شد و به فکر تعویض آن هستید اما قطعات مورد نیازتان را پیدا نمی کنید و یا به هر دلیلی هنوز موفق به تهیه آن نشده اید باید بگویم که نیازی به نگرانی نیست چرا که سایت معتبر ماشین نو که بزرگترین سایت فروشگاهی لوازم یدکی خودرو در ایران می باشد به فروش این قطعات با قیمتی مناسب نسبت به بازار و رقبا پرداخته است تا شما عزیزان بتوانید خریدی مطمئن و به صرفه را تجربه کنید.

قیمت دینام و قطعات داخلی آن

تا اینجا متوجه شدید که در صورت خرابی دینام چه اتفاقاتی ممکن است رخ بدهد و همچنین با طرز کار دینام ماشین و علائم خرابی دینام آشنا شدید، بنابراین در صورت مشاهده این علائم باید به موقع خودرو را به یک تعمیرکار حرفه ای نشان دهید تا در صورت وجود مشکل تعمیرکار به تعمیر این قطعه بپردازد اما در صورتی که مشکل آن قابل تعمیر نباشد مجبور به تعویض این قطعه هستید که در این صورت اصلا نگران نباشید چرا که سایت ماشین نو به فروش لوازم یدکی خودرو با بهترین قیمت بازار می پردازد بنابراین در اینجا می توانید خریدی مطمئن و به صرفه را تجربه کنید.

در صورتی که خودروی شما به تعویض دینام یا تسمه آن و یا قطعات داخلی آن نیاز دارد می توانید از بخش فروشگاه لوازم یدکی ماشین نو سفارش خود را با قیمت روز بازار ثبت کنید(برای ورود به فروشگاه،کلیک کنید: خرید دینام ماشین ). لازم به ذکر است که لوازم یدکی انواع خودروهای داخلی و خارجی در فروشگاه ماشین نو عرضه می شود و امکان خرید اقساطی نیز وجود دارد.

نوشته های مشابه

5 دیدگاه

  1. بسیار کامل،ساده،قابل فهم و آموزنده
    بود با سپاس فراوان از شما

  2. بی نهایت متشکر
    واقعا عالی و ساده وجزع به جزع
    بود توضیحات

  3. سلام بقول ماراننده ها خیلی قشنگ ولری وساده وقابل فهم توضیح دادید”تشکر ازکارزیبای شما”عااااااااااالی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
برند خودروی شما چیست؟

برای مشاهده قیمت روز لوازم یدکی

خودروی خود روی برند کلیک کنید:

مشاهده سایر برندها